Fritt Ord-topp ber Solberg tenke seg om etter teaterkritikk

Statsministeren og andre politikarar bør tenke over skiljet mellom prinsipiell ytringskulturdebatt og det å gripe inn i enkeltsaker, meiner Fritt Ord-direktør.
innenriks

– Det er svært bra at politikarar i alle parti er opptatt av ytringskultur og debattklima, men det bør dei vere på ein generell og prinsipiell måte, seier Fritt Ord-direktør Knut Olav Åmås til NTB i samband med kritikken mot statsminister Erna Solberg (H) og andre politikarar som har kritisert teaterstykket «Ways of Seeing» i Wara-saka.

– Her har dei knytt bekymringa si direkte til ei sak der det er heilt uvisst om dei kjenner det omtalte teaterstykket godt nok. Dei trekker direkte slutningar om årsak/verknad i ei sak som er under etterforsking, og der mange fakta er uklare, legg han til.

Åmås får støtte frå fagdirektør Anine Kierulf ved Noregs institusjon for menneskerettar (NIM).

– Også politikarar har full ytringsfridom. Men dess meir tilspissa til ein debatt blir, dess større poeng er det at politikarane tenker seg om når dei sjølv deltar i ein debatt om kor ønskelege slike ytringar er, seier ho til NTB.

– Treng vi makthavarar som fortel kunstnarane kva som er klokt og ikkje klokt å ytre, når vi har eit lovverk som seier kva som er lov og ikkje lov? spør ho.

– Bør reflektere

Statsminister Erna Solberg har fått kritikk dei siste dagane for å ha skulda teaterstykket «Ways of Seeing» for å gjere det tøffare å vere politikar. Kritikken kom etter ei rekke tilfelle av truslar og hærverk mot heimen til justisminister Tor Mikkel Wara (Frp). Episodane kom etter at teaterstykket, som mellom anna viser film av Wara og bustadene til ein del andre politikarar, vart sett opp i november. Torsdag vart likevel Waras eigen sambuar sikta for å ha dikta opp ei straffbar handling knytt til ei av hendingane. Ho blir òg etterforska for dei andre hendingane.

Solberg har etter siktinga fått kritikk for ikkje å beklage utsegnene sine. På ein pressekonferanse under landsmøtet i Høgre fredag stod likevel Solberg fast på dei tidlegare utsegnene sine.

– Politikarar har òg rett til å ytre seg, ikkje berre kunstnarar, sa ho.

– Eg spekulerer ikkje på nokon koplingar, men det er ei ekstrabelastning for ein familie når ei teaterframsyning går inn på det eg har kalla integritetssfæren til folk, la statsministeren til.

Åmås seier han ikkje har noka meining om i kva grad Solberg eller andre bør beklage utsegnene sine.

– Men dei bør reflektere litt meir over skiljet mellom verdifull og prinsipiell ytringskultur-debatt og det å gripe inn i triste enkeltsaker som er under full utvikling, og som politiet og rettsvesenet har ansvaret for, seier han.

Ymta om samanheng

Frp-politikar Sylvi Listhaug skreiv på Facebook før siktinga mot sambuaren til Wara at regissøren av teaterstykket ikkje er eit offer, men «en produsent av et teaterstykke som kan være grunnen til at Wara og familien hans utsettes for hærverk, trusselbrev, bilbrann». Listhaug sletta seinare innlegget.

Frp-leiar Siv Jensen svarer slik på spørsmål frå NTB fredag om i kva grad siktinga bør få Listhaug og andre i Frp som har ymta frampå om ein slik samanheng, til å ta sjølvkritikk:

– Eg opplever at mykje av den debatten som har gått, ikkje har handla om det. Han har handla om at ein set opp eit teaterstykke der ein trer inn i privatlivet til menneske utan å spørje dei om lov, under dekke av ytringsfridommen. Det må det vere lov til å stille spørsmål ved og ta del i ein diskusjon om.

– Verkar sterkt

Åmås meiner utsegnene frå Solberg og Listhaug er prinsipielt problematiske både før og etter siktinga.

– Det må aldri vere tvil om at politikarane må halde veldig god avstand til alt som kan oppfattast som inngrep i den kunstnariske ytringsfridommen, for det verkar så sterkt når akkurat dei gjer det, seier han.

Kierulf minner òg om dei nære banda mellom regjeringa og den eine parten i det som er ein strafferettsleg konflikt, etter at sambuaren til Wara melde teateret til politiet.

– Folka bak teaterstykket er melde for brot på privatlivets fred, og saka er under etterforsking. Inntil saka er avgjort, er dei heilt uskuldige. Det er i utgangspunktet uheldig at styresmaktspersonar uttaler seg om forhold som går på skuldspørsmålet i ei etterforsking, seier ho.



(©NPK)