Ytringsfridomskommisjon går laus på vidt mandat

Den nye ytringsfridomskommisjonen tar mål av seg til å hamle opp med hatefulle ytringar, falske nyheiter og skjerpe tonen overfor teknologigigantar.
innenriks

Kulturminister Abid Raja (V) presenterte fredag den nye kommisjonen, som skal leiast av administrerande direktør i Tinius-stiftinga, Kjersti Løken Stavrum.

Førre gong ei liknande gruppe vurderte vilkåret til ytringsfridomen, var i 1999. Stavrum synest det er på høg tid med ein ny gjennomgang, og ho lovar at kommisjonen ikkje skal bli ein skravleklubb for folk med klippekort i Dagsnytt 18.

– Nei, det ville ikkje vere nokon grunn til å setje ned ein kommisjon viss det skulle vere sånn, seier Stavrum til NTB.

Konkrete forslag

Stavrum har klare ambisjonar om at det skal kome konkrete forslag ut av arbeidet, og at folk vil oppleve at det gjeld dei.

I 1999 var internett framleis på eit tidleg stadium, kommentarfelt og sosiale medium fanst ikkje. Utviklinga dei siste åra blir omtala som ein revolusjon, der ytringsfridomen samtidig er styrkt og sett under press.

– Vi har hatt ein lang diskusjon allereie om problema rundt ytringsfridomen, og no er det på tide å sjå på kva vi kan og bør gjere med det, seier Stavrum.

Ho nemner ferske dommar frå Høgsterett om ytringar i sosiale medium som ein stad å byrje. Kommisjonen bør òg sjå på kva grep som er gjorde i land som Finland og Storbritannia, som har fått merksemd internasjonalt for korleis dei taklar desinformasjon og falske nyheiter, meiner ho.

Vidt mandat

Mandatet frå Kulturdepartementet er vidt, påpeikar ekspert på ytringsfridom og jurist Anine Kierulf. Ho meiner kommisjonen er viktig for å fremje meir medvit og hente inn kunnskap om stillinga til ytringsfridomen i ein digital tidsalder.

Om innspel frå ein regjeringsoppnemnd kommisjon vil ende med at folk endrar åtferda i kommentarfelta, er ho usikker på.

– Eg veit ikkje i kva grad dei kan kome med bidrag for å endre kommunikasjonskulturen, seier Kierulf til NTB.

Skal fremje brei deltaking i ordskiftet

Mandatet gir gruppa i oppdrag å sjå på stillinga til ytringsfridommen i Noreg i dag og hente erfaringar frå ulike grupper i samfunnet. Det omfattar òg ei rekkje tiltak:

* Fremje brei deltaking i det offentlege ordskiftet

* Legge til rette for velfungerande kanalar for formidling av informasjon og samfunnsdebatt

* Sjå på ytringar som er verna av ytringsfridomen, men som er problematiske fordi det reduserer dei reelle moglegheitene i utsette grupper for deltaking

* Kjempe mot desinformasjon og påverknadskampanjar i det offentlege rommet

* Fremje motstandsdugleik og kritisk medieforståing hos folk flest

* Motverke spreiing av ulovleg og skadeleg innhald på elektroniske plattformer og sosiale nettverk. Vurdere internasjonalt samarbeid og eventuelt regulering

* Vurdere rolla til pressa. Mellom anna sjå på om truslar og hets mot journalistar kan føre til sjølvsensur

Mangfaldig gjeng

Løken Stavrum får med seg ei mangfaldig gruppe på til saman 18 medlemer i arbeidet, mellom anna rapparen Magdi Omar Ytreeide Abdelmaguid frå gruppa Karpe, mediekritikar Anki Gerhardsen, samfunnsdebattant Kjetil Rolness og Dagen-redaktør Vebjørn Selbekk. Andre som skal bidra, er førstelektor og tidlegare redaktør Bård Borch Michalsen, Adele Matheson Mestad, direktør for Noregs institusjon for menneskerettar, og Raudt-politikar Mímir Kristjánsson.

– Felles for medlemene er at dei har eit sterkt engasjement for ytringsfridomen, og at dei – på kvart sitt felt – har markert seg i samfunnsdebatten, seier Raja.

Fakta om Ytringsfridomskommisjonen

Kulturdepartementet har utnemnt ein ytringsfridomskommisjon med desse medlemmene:

* Kjersti Løken Stavrum, administrerande direktør, Oslo (leiar)

* Ragna Aarli, professor, Bergen

* Magdi Omar Ytreeide Abdelmaguid, artist, Oslo

* Eirin Eikefjord, journalist, Bergen

* Anki Gerhardsen, frilansjournalist, Bodø

* Nils Johan Heatta, instituttleiar, Kautokeino

* Bente Kalsnes, førsteamanuensis, Oslo

* Sebastian Klein, pedagogisk leiar, Trondheim

* Mímir Kristjánsson, politikar, Stavanger

* Adele Matheson Mestad, direktør, Oslo

* Bård Borch Michalsen, førstelektor, Harstad.

* Steinar Jørgensen Olsen, arbeidande styreleiar, Kristiansand

* Shabana Rehman, dagleg leiar, Spydeberg

* Begard Reza, generalsekretær, Oslo

* Kjetil Rolness, skribent, Oslo

* Vebjørn Selbekk, sjefredaktør, Moss

* Jan Inge Sørbø, professor, Volda

* Sarah Zahid, student, Bergen

Kjelde: Regjeringa