Ny dødsrekord for oppdrettslaks

Giftige algar fekk det til å «regne dødsfisk» i Nordland og Troms i mai og juni. Tapet av oppdrettslaks har aldri vore høgare enn i fjor.
innenriks

Alvorleg, men stabil. Slik samanfattar Veterinærinstituttet helsetilstanden for oppdrettsfisk i 2019.

– Viss vi ser det over tid, så ligg dei fleste sjukdommane på eit relativt konstant nivå, forklarer Edgar Brun.

Han er fagdirektør for fiskehelse og fiskevelferd hos Veterinærinstituttet og ansvarleg redaktør for Fiskehelserapporten 2019, som vart lagd fram i Bergen torsdag.

Sjukdommane bidreg til betydeleg døying, påpeikar Brun.

– Sånn sett er det alvorleg, og vi har ikkje greidd å få ein signifikant nedgang i førekomsten, seier han.

Algedød

I rapporten kjem det fram at 59,3 millionar oppdrettslaks gjekk tapt i fjor. Det er det høgaste talet nokosinne.

Fiskedød utgjorde 89 prosent av tapet – tilsvarande 52,8 millionar laks.

Ei plutseleg blomstring av giftige algar i Nordland og Troms i mai og juni blir drege fram som hovudforklaringa på dei høge tala.

Oppdrettarar som vart ramma, har ifølgje rapporten omtala situasjonen som at «det plutseleg begynte å regne dødsfisk i anleggene». Dette kunne dei sjå på kameraovervakinga i merdane. Etter å ha kome i kontakt med giftalgane fall fisken død nedover.

Anlegg som vart ramma tidleg i prosessen, mista store delar av fisken dei hadde sett ut. Omtrent 8 millionar laks gjekk tapt.

Skeivt bilete

Men algekatastrofen ramma òg oppdrettsfisk som elles var frisk, og dei høge dødstala kan derfor gi eit skeivt bilete av den generelle helsetilstanden for oppdrettsfisk, ifølgje Veterinærinstituttet.

Ser ein bort frå algehendinga, var døyelegheita i 2019 faktisk noko lågare enn i 2018.

Ifølgje rapporten har det vore ei positiv utvikling med nedgang i prosentvis døyelegheit i Finnmark, Hordaland og Rogaland dei to siste åra. Sogn og Fjordane har derimot hatt ei viss negativ utvikling.

Lakselus, hjartesprekk og virus

Samtidig er problemet med lakselus framleis ikkje løyst. Lusenivået var samla sett noko høgare i 2019 enn året før, og skadeverknader av behandling mot lakselus blir sett på som den største utfordringa for fiskehelsa i Noreg.

– Metodane som blir brukte, er tøffe og veldig kostbare. Dei bidreg til både døyelegheit og dårleg velferd hos fisken, seier Brun til NTB.

– Slik vi driv i dag, vil lakselus vere eit problem ei god stund framover, konstaterer han.

Den alvorlege hjartesjukdommen kardiomyopatisyndrom (CMS), ofte kalla hjartesprekk, ser ut til å auke i omfang i Noreg, akkurat som han har gjort i Skottland og Irland. Sjukdommen vart påvist ved 237 anlegg i fjor, opp frå 226 i 2018.

Oppdrettsnæringa er òg ramma av den alvorlege virussjukdommen PD, men her er tala på veg ned.

Mogleg å gjere meir

Endå om situasjonen er relativt stabil, er Brun klar på at næringa kunne gjort meir.

– Det er forskjell på å kjempe mot eit sjukdomsproblem og å kontrollere eit sjukdomsproblem. Både forvaltninga og næringa har i stor grad kontrollert problemet. Det vil seie at du aksepterer eit visst nivå og lever med det, i staden for å gå inn meir aktivt, seier han.

Fagdirektøren får støtte frå kollega og medredaktør Ingunn Sommerset. Ho viser til at gjennomsnittleg døyelegheit for oppdrettslaks låg på 16 prosent i 2019.

– Det er ikkje tilfredsstillande. Vi bør kome ned på eit nivå som er nærare 5 prosent, seier ho.

(©NPK)