Jamt før polsk presidentvalsduell

Før valet på søndag i Polen er det svært jamt mellom president Andrzej Duda og utfordrar Rafal Trzaskowski på meiningsmålingane. Politisk er avstanden større.
utenriks

I den første valomgangen for halvanna veke sidan fekk Duda 43,5 prosent av stemmene mot 30,5 for Trzaskowski. Då hadde veljarane ti kandidatar å velje blant, men i den andre runden søndag står det berre to namn på lista. Det er tydeleg at det er utfordraren som har plukka opp flest av dei som stemde på kandidatar som ikkje lenger er med i kampen.

Ei oversikt over 14 meiningsmålingar sidan den første valomgangen viser at Duda leiar på sju av dei, medan Trzaskowski leiar på dei andre sju. Det skil mellom 0,7 og 2,6 prosentpoeng.

Det er langt færre enn dei som ikkje har bestemt seg eller som ikkje har tenkt å stemme. Dermed er det heilt ope kva som blir resultatet 12. juli, og kven som skal leie landet dei neste fem åra.

Jamgamle

Sjølv om dei to kandidatane har visse openberre fellestrekk – dei er begge 48 år gamle menn med doktorgrad – vil dei ta polsk politikk i svært ulike retningar. Duda er konservativ, stadig i konflikt med EU, og i valkampen har han profilert seg på motstand mot rettane til homofile.

– Dei siste fem åra har vore gode, og vi har brukt dei godt. Eg vil halde fram ein politikk for familieverdiar, for å utvikle Polen og skape betre forhold for alle generasjonar av landsmennene mine, sa Duda nyleg.

Trzaskowski er på si side ein liberal EU-tilhengjar som har signert ei toleranseerklæring og støttar likekjønna partnarskap i eit konservativt land der katolisismen står sterkt og rettane til homofile svakt. Han er i dag ordførar i Warszawa og høyrer til det liberale opposisjonspartiet Borgarplattformen (PO).

Før han vart president høyrde Duda til regjeringspartiet Løyve og rettferd (PIS). I tråd med polsk tradisjon melde han seg ut av partiet då han vart president, men har framleis deira støtte og er politisk på linje med dei gamle partifellane sine.

Veto

Uansett utfallet av presidentvalet på søndag, er det framleis PiS som har fleirtal i nasjonalforsamlinga. Men presidenten kan leggje ned veto mot vedtak frå dei folkevalde.

For å overstyre denne vetoretten, blir det kravd eit kvalifisert fleirtal på over 60 prosent, meir enn PiS har i dag. Dermed kan Trzaskowski setje ein stoppar for – eller i det minste bremse – mykje av den konservative politikken.

Duda har i dei fem åra sine ved makta sett namnetrekket sitt på fleire omstridde vedtak, som mellom anna har gitt politikarane innverknad over rettsvesenet og dommarane i landet. Dette meiner EU er i strid med maktfordelingsprinsippet og EUs eigne reglar.

Trzaskowski har sagt at han vil rette opp igjen dei konstitusjonelle normene dersom han blir vald søndag.

Trump og Obama

Den polske presidenten har ei viktig utanrikspolitisk rolle, og i tillegg til at dei to kandidatane har eit svært ulikt forhold til EU, seier òg kontakten på tvers av Atlanteren den siste tida litt om det som skil dei.

Duda var nyleg på besøk hos den amerikanske kollegaen sin Donald Trump i Det kvite hus; Trzaskowski tok ein prat med Trumps forgjengar Barack Obama om polsk demokrati og forholdet mellom USA og Polen.

– Tilliten mellom landa våre er ein hjørnestein i det transatlantiske forholdet, tvitra presidentkandidaten etter samtalen med ekspresidenten.

(©NPK)