Bøndene er ikkje fornøgde med tilbod på 1 milliard kroner

Forhandlingsleiar Leif Forsell (i midten) synest Landbruks- og matdepartementet har strekt seg langt i sitt tilbod til bøndene i årets jordbruksoppgjer. Det er ikkje Merete Furuberg, leiar i Norsk Bonde- og Småbrukarlag og Lars Petter Bartnes i Norges Bondelag einig i.   Foto: Vidar Ruud / NTB scanpix / NPK

Nyhende

Regjeringstilbodet i jordbruksforhandlingane er svakt, meiner bondeorganisasjonane. Dei synest 1 milliard kroner er for lite, og steglar over prioriteringane.

Regjeringa la fram tilbodet sitt til bøndene ei dryg veke etter at Norges Bondelag og Norsk Bonde- og Småbrukarlag presenterte kravet sitt. Tilbodet har ei ramme på 1 milliard kroner, av dei går 670 millionar kroner over statsbudsjettet.

– Du må tilbake til historiebøkene for å finne maken, seier forhandlingsleiar for staten, departementsråd Leif Forsell.

– Tilbodet legg etter mitt syn eit veldig godt grunnlag for vidare jordbruksforhandlingar, seier han vidare.

Men bondeorganisasjonane lèt seg ikkje imponere.

– Det er eit svakt tilbod, konstaterer leiar i Bondelaget Lars Petter Bartnes.

– 1 milliard verkar mykje, men det er ikkje mykje når kostnadsveksten er som den er, seier leiar i Småbrukarlaget Merete Furuberg.

Vil ha dobbelt så mykje

Bøndene krev totalt 1,83 milliardar kroner, av dette dobbelt så mykje frå statsbudsjettet enn det staten tilbyr.

No skal både Bartnes og Furuberg bruke helga til å bestemme seg for om dei meiner tilbodet er godt nok til at det er verdt å forhandle på.

– Eg vil bli overraska om dei ikkje vil forhandle, sidan tilbodet er så godt og særleg på budsjett, seier Forsell til NTB. Han meiner staten har strekt seg langt.

Både han og bondeleiarane er einige om at landbruket strevar. Utgiftene til bøndene til blant anna drivstoff og kraftfôr aukar kraftig, samtidig som prisane på kjøtt frå sau, lam og svin har falle og det er vanskeleg å hente inntekter frå marknaden.

Prioriterer forskjellig

Men på deira felles pressekonferanse fredag blei det enno ein gong tydeleg at bøndene og det Frp-styrte landbruksdepartementet har vidt forskjellig syn på både mål og verkemiddel for å sikre Noreg eit levedyktig jordbruk.

Bøndene vil prioritere dei små og mellomstore gardane, som har dei lågaste inntektene. Staten vil gi mest til større bruk der det er gjort investeringar, og som har tapt mest på kostnadsauken og fallande priser. Det vil også vere ei prioritering av dei yngre på kostnad av dei eldre generasjonane, ifølgje Forsell.

Stortinget har bestemt at inntektsgapet mellom bøndene og andre grupper skal minskast. Regjeringas tilbod inneber ein gjennomsnittleg inntektsauken på 3,5 prosent. Det svarar til 12.600 kroner i snitt. Men innbakt i talet ligg også at bøndene skal klare å hente auka inntekter frå marknaden på 350 millionar kroner, noko Forsell meiner vil vere krevjande å få til.

– Rammestorleiken er for liten. Det er knytt stor usikkerheit til om det er mogleg å nå 3,5 prosent i inntektsvekst, og det er spørsmål om innretning. Vi ser at staten ikkje er villig til å prioritere dei mindre bruka, summerer Bartnes. Han konstaterer at tilbodet vert lagt fram av ei mindretalsregjering.

Dermed er moglegheita open for at bøndene kan be stortingsfleirtalet om hjelp.

For raust?

På Stortinget er synspunkta på tilbodet delte:

– Tilbodet frå staten vil svekkje norsk matproduksjon og ytterlegare auke inntektsforskjellane mellom bønder og andre grupper i samfunnet, seier Geir Pollestad (Sp).

Han meiner landbruksminister Jon Georg Dale (Frp) fører ein politikk for å sentralisere og liberalisere matproduksjonen.

– Sjølv om beløpa kan stå fram som høge så er det verdt å merke seg at berre kostnadsveksten i jordbruket er berekna til 1,4 milliard kroner, påpeiker han.

Men Dales eigen partifelle Morten Ørsal Johansen meiner på si side at tilbodet er for raust.

– Eg vil vel seie at statsråden har lagt seg i overkant, seier han.

– Statsråden overbyr bøndene i prioriteringa på korn, frukt, grønt og økologisk. Når han til og med overbyr bøndene, då er det raust.