EU-toppmøtet «fekk brexit unnagjort»

EU-toppmøtet i Brussel vart som venta dominert av brexit og dei godkjente torsdag ein ny utmeldingsavtale. Elles kom det få konkrete resultat ut av møtet.
utenriks

Berre timar før stats- og regjeringssjefane samla seg i EU-hovudstaden, vart den nye avtalen med britane klar. Han oppfyller vilkåra EU har sett for å unngå ei hard grense mellom Irland og Nord-Irland og dessutan sikre rettane til borgarane og den indre marknaden.

Leiarane vart ferdige med behandlinga av avtalen før tida og stilte seg bak den. For å låne den mykje brukte frasa frå Boris Johnson «fekk de brexit unnagjort».

Dermed er det opptil den britiske statsministeren å sørge for at Parlamentet i London seier ja, før avtalen eventuelt går tilbake til EU for godkjenning i parlamenta deira. Det blir inga enkel oppgåve. Dei fleste analytikarar spår at det blir jamt og at utfallet er vanskeleg å sjå føre seg.

Mange timar, få konklusjonar

Det var ei kjensle i Brussel av at mykje av krutet vart brent av i brexitrunden og at det vart bråstopp i framdrifta etter det.

Då toppmøtet byrja den utanrikspolitiske debatten, enda leiarane med å gjenta fordømminga frå utanriksministrane av militæroffensiven til Tyrkia i Syria frå tidlegare i veka. Dei merka seg òg den fem dagar lange våpenkvila USA og Tyrkia har vorte samde om å innføre i regionen.

Etter ein debatt ut i dei vesle timane om moglegheita for å starte samtalar om innmelding for Albania og Nord-Makedonia, klarte ikkje møtet å einast om ei fråsegn. Frankrike har sagt nei og var ikkje til å rikke.

– Vi kan ikkje utvide EU før vi har reformert innmeldingsprosessen. På det punktet kjem eg ikkje til å vike, stadfesta president Emmanuel Macron etter møtet.

Frankrike stod åleine i neiet sitt til Nord-Makedonia, i praksis eit veto, sidan samrøystes vedtak er naudsynt i rådet. Når det gjeld Albania, var òg Nederland og Danmark skeptiske til i kva grad landet er klart til å byrje på vegen mot medlemskap.

– Personleg meiner eg dette var ein feil: Det er overveldande støtte blant medlemslanda, men dessverre ikkje samrøystes. Dette er eit spørsmål vi vil komme tilbake til, sa EU-president Donald Tusk på den avsluttande pressekonferansen sin. Han hadde òg ein beskjed til dei to landa som framleis blir haldne på vent.

– Ikkje gi opp. Eg forstår og deler frustrasjonen dykkar, men eg er ikkje i tvil om at de ein dag vil bli fullverdige medlemmer av EU.

Dag to peika framover

Også på dag to var det få konklusjonar å hente, men det var som venta, sidan mange av sakene som vart tatt opp, skal sluttførast seinare.

Ei viktig sak der avstanden mellom medlemslanda er stor, er det langsiktige budsjettet i unionen.

– Dette var eit møte der vi lodda stemninga. Alle tok kjente posisjonar, og det kom ikkje fram noko nytt, sa president Jean-Claude Juncker i EU-kommisjonen då han samanfatta toppmøtet.

EU-leiarane diskuterte òg dei internasjonale aspekta ved klimaendringane. Men igjen er det i desember dei skal bli samde om retningslinjer for den langsiktige klimastrategien i unionen.

Eit anna blikk framover fekk rådet då påtroppande president Ursula von der Leyen i EU-kommisjonen la fram den strategiske agendaen sin for dei kommande fem åra.

– Dette er ein geopolitisk strategi, som inkluderer klima og ein «green deal». Ho er òg opptatt av digitalisering og konkurransekraft. Det ho presenterte, vart godt mottatt av alle, sa statsminister Angela Merkel i Tyskland på pressebrifinga si fredag ettermiddag.

Von der Leyen tar over etter Juncker 1. desember – éin månad på overtid.

(©NPK)